كارستن نيبور ( مترجم : پرويز رجبى )
153
سفرنامه كارستن نيبور ( فارسى )
نمىخورد . آرامگاه شاه ميرحمزه در شكل بيست و سه نشان داده شده است . در عوض در اينجا مزارع حاصلخيزى به چشم مىخورد و آرامگاه در منطقهء مناسبى قرار گرفته است و ساختمان آرامگاه وضعيت خوبى دارد . اين آرامگاه چند اتاق بزرگ شرقى خوب دارد ، كه پلكانى باريك و مارپيچى به آنها منتهى مىشود . جلو اين آرامگاه گورستان بزرگى قرار دارد ، كه آرامگاه علما و مردان بزرگ چندى هم در آن قرار دارد . دور اين گورستان ديوارى كشيده شده است . چون مسلمانان مردههاى خود را مىشويند ، در اينجا ، كه مصلى ناميده مىشود ، جوى آبى قرار دارد ، كه پس از گذشتن از حوض آبى به مزارع اطراف تقسيم مىشود . بيشتر سروهاى بىنهايت بزرگ ، كه زمانى در اين محل وجود داشته است ، در آشفتگيهاى داخلى اخير از بين رفته است . آرامگاه شيخ سعدى ، دانشمند معروف ديگر ايرانى ، كمى جنوبىتر از آرامگاه حافظ قرار دارد . اين آرامگاه در حال ويرانى است و اگر به زودى مسلمانى به تجديد بناى آن همت نگمارد به كلى ويران خواهد شد . در اينجا به خوبى با طرز نوشتن روى ديوار آشنا شدم « 1 » . حروف را از سفال مىبرند و بعد آن را مىپزند و بعد روى آن لعابى به رنگ دلخواه مىدهند . اين كتيبهها زيباتر از سنگنبشتههاى تختجمشيد هستند ، كه در سنگ سخت كنده شدهاند . اما چون اين كتيبهها از سفال هستند و آنها را با گچ به ديوار چسبانيدهاند ، در مقايسهء با سنگنبشتههاى عهد باستان كمدوامتر هستند . در آرامگاه سعدى در بيشتر جاها گچ ديوار و همراه گچ كتيبهها ريخته بود و تمام اين گچها و كتيبهها روى زمين ، پاى ديوارها ، پراكنده بود « 2 » . زيباترين چيزى كه در اينجا به چشم مىخورد حوض
--> ( 1 ) . منظور كتيبههاى كاشى است . ( 2 ) . آرامگاه سعدى در زمان كريم خان زند ، با خرج 384 تومن ، تجديد بنا گرديد . اين آرامگاه در سال 1331 خراب شد و بهجاى آن ، با طرحى از آندره گدار ، بناى جديدى ساخته شد . -